| اصل151 |
به
حكم آيه كريمه "و اعدوا لهم مااستطعتم من قوه و من رباط الخيل
ترهبون به عدوالله و عدوكم و آخرين من دونهم لا تعلمونهم الله
يعلمهم" دولت موظف است براي همه افراد كشور برنامه و امكانات آموزش
نظامي را بر طبق موازين اسلامي فراهم نمايد، به طوري كه همه افراد
همواره توانايي دفاع مسلحانه از كشور و نظام جمهوري اسلامي ايران را
داشته باشند، ولي داشتن اسلحه بايد با اجازه مقامات رسمي
باشد.
|
| اصل152 |
سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران بر اساس نفي هر گونه سلطه
جويي و سلطه پذيري، حفظ استقلال همه جانبه و تماميت ارضي كشور، دفاع
از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرت هاي سلطه گر و روابط
صلح آميز متقابل با دول غير محارب استوار است.
|
| اصل153 |
هر
گونه قرارداد كه موجب سلطه بيگانه بر منابع طبيعي و اقتصادي، فرهنگ،
ارتش و ديگر شيون كشور گردد ممنوع است.
|
| اصل154 |
جمهوري اسلامي ايران سعادت انسان در كل جامعه بشري را آرمان
خود مي داند و استقلال و آزادي و حكومت حق و عدل را حق همه مردم
جهان مي شناسد. بنا بر اين در عين خودداري كامل از هر گونه دخالت در
امور داخلي ملتهاي ديگر، از مبارزه حق طلبانه مستضعفين در برابر
مستكبرين در هر نقطه از جهان حمايت مي كند.
|
| اصل155 |
دولت جمهوري اسلامي ايران مي تواند به كساني كه پناهندگي
سياسي بخواهند پناه دهد مگر اين كه بر طبق قوانين ايران خاين و
تبهكار شناخته شوند.
|
| اصل156 |
قوه قضاييه قوه اي است مستقل كه پشتيبان حقوق فردي و
اجتماعي و مسيول تحقق بخشيدن به عدالت و عهده دار وظايف زير است : 1
- رسيدگي و صدور حكم در مورد تظلمات، تعديات، شكايات، حل و فصل دعاوي
و رفع خصومات و اخذ تصميم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبيه، كه
قانون معين مي كند. 2 - احياي حقوق عامه و گسترش عدل و آزاديهاي
مشروع. 3 - نظارت بر حسن اجراي قوانين. 4 - كشف جرم و تعقيب مجازات
و تعزير مجرمين و اجراي حدود و مقررات مدون جزايي اسلام. 5 - اقدام
مناسب براي پيشگيري از وقوع جرم و اصلاح مجرمين.
|
| اصل157 |
( 1
) به منظور انجام مسيوليت هاي قوه قضاييه در كليه امور قضايي و
اداري و اجرايي مقام رهبري يك نفر مجتهد عادل و آگاه به امور قضايي
و مدير و مدبر را براي مدت پنج سال به عنوان رييس قوه قضاييه تعيين
مي نمايد كه عاليترين مقام قوه قضاييه است. <<1 - اصل سابق :
اصل يكصد و پنجاه و هفتم به منظور انجام مسإوليتهاي قوه قضاييه
شورايي به نام شوراي عالي قضايي تشكيل مي گردد كه بالاترين مقام
قوه قضاييه است و وظايف آن به شرح زير مي باشد : 1 - ايجاد تشكيلات
لازم در دادگستري به تناسب مسيوليتهاي اصل يكصد و پنجاه و ششم. 2 -
تهيه لوايح قضايي متناسب با جمهوري اسلامي. 3 - استخدام قضات عادل و
شايسته و عزل و نصب آنها و تغيير محل ماموريت و تعيين مشاغل و ترفيع
آنان و مانند اينها از امور اداري، طبق قانون.>>
|
| اصل158 |
(
1 ) وظايف رييس رييس قوه قضاييه به شرح زير است: 1 - ايجاد تشكيلات
لازم در دادگستري به تناسب مسيوليت هاي اصل يكصد و پنجاه و ششم. 2 -
تهيه لوايح قضايي متناسب با جمهوري اسلامي. 3 - استخدام قضات عادل و
شايسته و عزل و نصب آنها و تغيير محل ماموريت و تعيين مشاغل و ترفيع
آنان و مانند اينها از امور اداري، طبق قانون. <<1 - اصل سابق :
اصل يكصد و پنجاه و هشتم شوراي عالي قضايي از پنج عضو تشكيل مي شود:
1 - رييس ديوان عالي كشور. 2 - دادستان كل كشور. 3 - سه نفر قاضي
مجتهد و عادل به انتخاب قضات كشور. اعضاي اين شورا براي مدت پنج
سال و طبق قانون انتخاب مي شوند و انتخاب مجددشان بلامانع است. شرايط
انتخاب شونده و انتخاب كننده را قانون معين مي كند.>>
|
| اصل159 |
مرجع رسمي تظلمات و شكايات، دادگستري است. تشكيل دادگاه ها و
تعيين صلاحيت آنها منوط به حكم قانون است.
|
| اصل160 |
(
1 ) وزير دادگستري مسيوليت كليه مسايل مربوطه به روابط قوه قضاييه با
قوه مجريه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از ميان كساني كه رييس
قوه قضاييه به رييس جمهور پيشنهاد مي كند انتخاب مي گردد. رييس قوه
قضاييه مي تواند اختيارات تام مالي و اداري و نيز اختيارات استخدامي
غير قضات را به وزير دادگستري تفويض كند. در اين صورت وزير دادگستري
داراي همان اختيارات و وظايفي خواهد بود كه در قوانين براي وزرا به
عنوان عاليترين مقام اجرايي پيش بيني مي شود. <<1 - اصل سابق
: اصل يكصد و شصتم وزير دادگستري مسيوليت كليه مسايل مربوط به روابط
قوه قضاييه با قوه مجريه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از ميان
كساني كه شوراي عالي قضايي به نخست وزير پيشنهاد مي كند انتخاب مي
گردد.>>
|
| اصل161 |
( 1
) ديوان عالي كشور به منظور نظارت بر اجراي صحيح قوانين در محاكم و
ايجاد وحدت رويه قضايي و انجام مسيوليتهايي كه طبق قانون به آن
محول مي شود بر اساس ضوابطي كه رييس قوه قضاييه تعيين مي كند
تشكيل مي گردد. <<1 - اصل سابق : اصل يكصد و شصت و يكم ديوان
عالي كشور به منظور نظارت بر اجراي صحيح قوانين در محاكم و ايجاد
وحدت رويه قضايي و انجام مسيوليتهايي كه طبق قانون به آن محول مي
شود بر اساس ضوابطي كه شوراي عالي قضايي تعيين مي كند تشكيل مي
كردد.>>
|
| اصل162 |
(
1 ) رييس ديوان عالي كشور و دادستان كل بايد مجتهد عادل و آگاه به
امور قضايي باشند و رييس قوه قضاييه با مشورت قضايت ديوان عالي كشور
آنها را براي مدت پنج سال به اين سمت منصوب مي كند. <<1 -
اصل سابق : اصل يكصد و شصت و دوم رييس ديوان عالي كشور و دادستان
كل بايد مجتهد عادل و آگاه به امور قضايي باشند و رهبري يا مشورت
قضات ديوان عالي كشور آنها را براي مدت پنج سال به اين سمت منصوب
مي كنند.>>
|
| اصل163 |
صفات و شرايط قاضي طبق موازين فقهي به وسيله قانون معين مي
شود.
|
| اصل164 |
(
1 ) قاضي را نمي توان از مقامي كه شاغل آن است بدون محاكمه و ثبوت
جرم يا تخلفي كه موجب انفصال است به طور موقت يا دايم منفصل كرد يا
بدون رضاي او محل خدمت يا سمتش را تغيير داد مگر به اقتضاي مصلحت
جامعه با تصميم رييس قوه قضاييه پس از مشورت با رييس ديوان عالي
كشور و دادستان كل. نقل و انتقال دوره اي قضات بر طبق ضوابط كلي كه
قانون تعيين مي كند صورت مي گيرد. <<1 - اصل سابق : اصل يكصد و
شصت و چهارم قاضي را نمي توان از مقامي كه شاغل آنست بدون محاكمه
و ثبوت جرم يا تخلفي كه موجب انفصال است به طور موقت يا دايم
منفصل كرد يا بدون رضاي او محل خدمت يا سمتش را تغيير داد مگر به
اقتضاي مصلحت جامعه با تصويب اعضاي شوراي عالي قضايي به اتفاق آرا.
نقل و انتقال دوره اي قضات بر طبق ضوابط كلي كه قانون تعيين مي
كند صورت مي گيرد.>>
|
| اصل165 |
محاكمات، علني انجام مي شود و حضور افراد بلامانع است مگر آن
كه به تشخيص دادگاه، علني بودن آن منافي عفت عمومي يا نظم عمومي
باشد يا در دعاوي خصوصي طرفين دعوا تقاضا كنند كه محاكمه علني
نباشد.
|
| اصل166 |
احكام دادگاه ها بايد مستدل و مستند به مواد قانون و اصولي باشد
كه بر اساس آن حكم صادر شده است.
|
| اصل167 |
قاضي موظف است كوشش كند حكم هر دعوا را در قوانين مدونه بيابد
و اگر نيابد با استناد به منابع معتبر اسلامي يا فتاواي معتبر، حكم قضيه
را صادر نمايد و نمي تواند به بهانه سكوت يا نقص يا اجمال يا تعارض
قوانين مدونه از رسيدگي به دعوا و صدور حكم امتناع ورزد.
|
| اصل168 |
رسيدگي به جرايم سياسي و مطبوعاتي علني است و با حضور هيات
منصفه در محاكم دادگستري صورت مي گيرد. نحوه انتخاب، شرايط، اختيارات
هيات منصفه و تعريف جرم سياسي را قانون بر اساس موازين اسلامي معين
مي كند.
|
| اصل169 |
هيچ فعلي يا ترك فعلي به استناد قانوني كه بعد از آن وضع شده
است جرم محسوب نمي شود.
|
| اصل170 |
قضات دادگاه ها مكلفند از اجراي تصويب نامه ها و آيين نامه
هاي دولتي كه مخالف با قوانين و مقررات اسلامي يا خارج از حدود
اختيارات قوه مجريه است خودداري كنند و هر كس مي تواند ابطال اين
گونه مقررات را از ديوان عدالت اداري تقاضا كند.
|
| اصل171 |
هر
گاه در اثر تفسير يا اشتباه قاضي در موضوع يا در حكم يا در تطبيق حكم
بر مورد خاص، ضرر مادي يا معنوي متوجه كسي گردد، در صورت تقصير، مقصر
طبق موازين اسلامي ضامن است و در غير اين صورت خسارت به وسيله
دولت جبران مي شود، و در هر حال از متهم اعاده حيثيت مي
گردد.
|
| اصل172 |
براي رسيدگي به جرايم مربوط به وظايف خاص نظامي يا انتظامي
اعضا ارتش، ژاندارمري، شهرباني و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، محاكم
نظامي مطابق قانون تشكيل مي گردد، ولي به جرايم عمومي آنان يا
جرايمي كه در مقام ضابط دادگستري مرتكب شوند در محاكم عمومي رسيدگي
مي شود. دادستاني و دادگاه هاي نظامي، بخشي از قوه قضاييه كشور و
مشمول اصول مربوط به اين قوه هستند.
|
| اصل173 |
( 1
) به منظور رسيدگي به شكايات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به
مامورين يا واحدها با آيين نامه هاي دولتي و احقاق حقوق آنها، ديواني
به نام "ديوان عدالت اداري" زير نظر رييس قوه قضاييه تاسيس مي
گردد. حدود اختيارات و نحوه عمل اين ديوان را قانون تعيين مي كند.
<<1 - اصل سابق : اصل يكصد و هفتاد و سوم به منظور رسيدگي به
شكايات، ظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مامورين يا واحدها يا آيين
نامه هاي دولتي و احقاق حقوق آنها ديواني به نام ديوان عدالت
اداري زير نظر شوراي عالي قضايي تاسيس مي گردد. حدود اختيارات و نحوه
عمل اين ديوان را قانون تعيين مي كند. >>
|
| اصل174 |
(
1 ) بر اساس حق نظارت قوه قضاييه نسبت به حسن جريان امور و اجراي
صحيح قوانين در دستگاه هاي اداري سازماني به نام "سازمان بازرسي
كل كشور" زير نظر رييس قوه قضاييه تشكيل مي گردد. حدود اختيارات و
وظايف اين سازمان را قانون تعيين مي كند. <<1 - اصل سابق :
اصل يكصد و هفتاد و چهارم بر اساس حق نظارت قوه قضاييه نسبت به حسن
جريان امور و اجرا صحيح قوانين در دستگاه هاي اداري سازماني به نام
"سازمان بازرسي كل كشور" زير نظر شوراي عالي قضايي تشكيل مي گردد.
حدود اختيارات و وظايف اين سازمان را قانون معين مي
كند.>>
|
| اصل175 |
( 1
) در صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، آزادي بيان و نشر افكار با
رعايت موازين اسلامي و مصالح كشور بايد تامين گردد. نصب و عزل رييس
سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران با مقام رهبري است و شورايي
مركب از نمايندگان رييس جمهور و رييس قوه قضاييه و مجلس شوراي
اسلامي ( هر كدام دو نفر ) نظارت بر اين سازمان خواهند داشت. خط مشي و
ترتيب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معين مي كند. ( 2 )
<< 1 - اصل سابق : اصل يكصد و هفتاد و پنجم در رسانه هاي گروهي
( راديو و تلويزيون ) آزادي انتشارات و تبليغات طبق موازين اسلامي
بايد تامين شود. اين رسانه ها زير نظر مشترك قواي سه گانه قضاييه (
شوراي عالي قضايي ) ، مقننه و مجريه اداره خواهد شد. ترتيب آن را
قانون معين مي كند. >> << 2 - اصل يكصد و هفتاد و ششم به
موجب اصلاحاتي كه در سال 1368 نسبت به قانون اساسي صورت گرفته، به
قانون اساسي الحاق شده است: قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كه
در دوازده فصل مشتمل بر يكصد و هفتاد و پنج اصل تنظيم گرديده و با
اكثريت دو سوم مجموع نمايندگان مجلس بررسي نهايي قانون اساسي به
تصويب رسيده است در تاريخ بيست و چهارم آبان ماه يكهزار و سيصد و
پنجاه و هشت هجري شمسي مطابق با بيست و چهارم ذي الحجه يكهزار و
سيصد و نود و نه هجري قمري به تصويب نهايي رسيد.>>
|
| اصل176 |
(
1 ) به منظور تامين منافع ملي و پاسداري از انقلاب اسلامي و تماميت
ارضي و حاكميت ملي "شوراي عالي امنيت ملي" به رياست رييس جمهور، با
وظايف زير تشكيل مي گرد. 1 - تعيين سياستهاي دفاعي - امنيتي كشور در
محدوده سياستهاي كلي تعيين شده از طرف مقام رهبري. 2 - هماهنگ
نمودن فعاليت هاي سياسي، اطلاعاتي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي در
ارتباط با تدابير كلي دفاعي - امنيتي. 3 - بهره گيري از امكانات مادي
و معنوي كشور براي مقابله با تهديدهاي داخلي و خارجي. اعضاي شورا
عبارتند از: - رئساي قواي سه گانه - رييس ستاد فرماندهي كل نيروهاي
مسلح - مسيول امور برنامه و بودجه - دو نماينده به انتخاب مقام
رهبري - وزراي امور خارجه، كشور، اطلاعات - حسب مورد وزير مربوط و
عاليترين مقام ارتش و سپاه شوراي عالي امنيت ملي به تناسب وظايف
خود شوراهاي فرعي از قبيل شوراي دفاع و شوراي امنيت كشور تشكيل
ميدهد. رياست هر يك از شوراهاي فرعي با رييس جمهور يا يكي از اعضاي
شوراي عالي است كه از طرف رييس جمهور تعيين مي شود. حدود اختيارات و
وظايف شوراهاي فرعي را قانوني معين مي كند و تشكيلات آنها به تصويب
شوراي عالي مي رسد. مصوبات شوراي عالي امنيت ملي پس از تاييد مقام
رهبري قابل اجراست. <<1 - اصل يكصد و هفتاد و ششم به موجب
اصلاحاتي كه در سال 1368 نسبت به قانون اساسي صورت گرفته، به
قانون اساسي الحاق شده است.>>
|
| اصل177 |
( 1
) بازنگري در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، در موارد ضروري به
ترتيب زير انجام مي گيرد. مقام رهبري پس از مشورت با مجمع تشخيص
مصلحت نظام طي حكمي خطاب به رييس جمهور موارد اصلاح يا تتميم قانون
اساسي را به شوراي بازنگري قانون اساسي با تركيب زير پيشنهاد مي
نمايد: 1 - اعظاي شوراي نگهبان. 2 - رئساي قواي سه گانه. 3 - اعضاي
ثابت مجمع تشخيص مصلحت نظام. 4 - پنج نفر از اعضاي مجلس خبرگان
رهبري. 5 - ده نفر به انتخاب مقام رهبري. 6 - سه نفر از هيات
وزيران. 7 - سه نفر از قوه قضاييه. 8 - ده نفر از نمايندگان مجلس
شوراي اسلامي. 9 - سه نفر از دانشگاهيان. شيوه كار و كيفيت انتخاب و
شرايط آن را قانون معين مي كند. مصوبات شورا پس از تاييد و امضاي
مقام رهبري بايد از طريق مراجعه به آرا عمومي به تصويب اكثريت مطلق
شركت كنندگان در همه پرسي برسد. رعايت ذيل اصل ثنجاه و نهم در مورد
همه پرسي "بازنگري در قانون اساسي" لازم نيست. محتواي اصول مربوط
به اسلامي بودن نظام و ابتناي كليه قوانين و مقررات بر اساس موازين
اسلامي و پايه هاي ايماني و اهداف جمهوري اسلامي ايران و جمهوري
بودن حكومت و ولايت امر و امامت امت و نيز اداره امور كشور با اتكا به
آرا عمومي و دين و مذهب رسمي ايران تغيير ناپذير است. <<1 - اصل
يكصد و هفتاد و هفتم به موجب اصلاحاتي كه در سال 1368 نسبت به قانون
اساسي صورت گرفته، به قانون اساسي الحاق شده است.>>
|